هدف از این راهنمای خرید، آشناكردن شما با بعضی از اصطلاحات و امكانات دوربینهای دیجیتال است. مطمئناً با خواندن این راهنما عكاس نخواهید شد. ولی میتوانید تفاوتها را تا حد زیادی درككنید و حداقل هنگام خرید، اعتماد به نفس بیشتری داشته باشید. البته اصطلاحاتی كه در اینجا توضیح میدهم، به صورت كاملاً مختصر میباشد و برای این است كه آشنایی مختصری با آنها داشته باشید. چنانچه میتوان برای هر كدام از موضوعات مطرحشده، یك مقاله هم نوشت.
قبل از ورود به مبحث راهنمای خرید، در اینجا متذكرمیشویم كه اصولاً درباره راهنمایخرید چه دوربینی بحث میكنیم. بهطوركلی، دوربینهای دیجیتال را از نظر كیفیت و كارایی، میتوان به چند رده تقسیم كرد. ما در اینجا دو دسته كلی را برای آنها در نظر میگیریم.
1 - دوربینهای (Single Lens Reflex (SLR
2 - دوربینهای NON-SLR
البته هركدام از این دو مورد را میتوان به ردههای كوچكتری هم تقسیمبندی كرد. ولی در اینجا همین دو رده را در نظر میگیریم. منظور ما از دوربینهای SLR هم دوربینهایی است كه لنز آنها ثابت نیست و شما میتوانید لنز آنها را تعویض كنید. این رده از دوربینها، مناسب عكاسان حرفهای و كسانی است كه در واقع عكاسی شغل آنهاست. كیفیت و كارایی فوقالعاده این دوربینها و در عین حال قیمت بالای خود دوربین، به اضافه هزینهای كه باید برای خرید انواع لنزكنید، آنها را بیشتر مناسب این قشرمیسازد.
دسته دوم هم دوربینهای با لنز ثابت است كه قیمتی از چندده هزار تومان تا حداكثر یك میلیون تومان دارند. انواع دوربینهای غیرحرفهای، نیمه حرفهای، و حرفهای در این مجموعه قرارمیگیرند. با توجه به مهارت شما در عكاسی و اینكه میخواهید چهقدر برای خرید هزینهبكنید، میتوانید دوربین موردنیاز خود را انتخاب كنید. راهنمای خرید ما در واقع برای خرید رده دوم دوربینهاست. هرچند بسیاری از اصطلاحات و امكانات با دوربینهای SLR مشترك است.
امكانات سختافزاری
در این بخش سعی میكنیم بخشهای سختافزاری یك دوربین را بررسی كنیم.
سنسور دوربین
همانطور كه میدانید، سنسور دوربین در واقع وظیفه فیلم را در دوربین انجام میدهد. تصویر از لنز بر روی سنسور میافتد و هنگامی كه دكمه شاتر دوربین فشردهمیشود، تصویری كه بر روی سنسور قراردارد، به پردازنده تصویر دوربین فرستادهمیشود. بخش پردازش تصویر، آن را پس از پردازش، به صورت یك فایل تصویری ذخیره میكند. سنسورها در دو نوع CMOS و CCD موجود هستند. اكثر دوربینهایی كه ما بررسی میكنیم، از سنسور نوع CCD استفاده میكنند.
در واقع نكتهای كه در مورد سنسور میتوان گفت این است كه هر چه اندازه آن بزرگتر باشد، تصاویر به دست آمده كیفیت بیشتر و نویز كمتری دارند. اكثر دوربینهای SLR از سنسورهایی در كلاس (Advanced Photo System(APS بهره میگیرند كه دارای اندازهای چندین برابر سنسورهای دوربینهای معمولی است. افزایش اندازه سنسور باعث كیفیت بهتر عكسها میشود و نویز آنها را تا حد زیادی كاهش میدهد و در نتیجه، به شما امكان استفاده از تنظیمات ISO بالاتری را با نویز كمتر میدهد.
در دوربینهای معمولی مورد بررسی ما، اندازه سنسور چندان مهم نیست. زیرا اكثر آنها دارای سنسورهایی با اندازه "8/1:1 و یا حتی كوچكتر هستند و در این رده دوربینهایی با سنسور سایز APS به چشم نمیخورد. هر چند SONY R1 كه جدیداً معرفی شده این مرز را نیز در هم شكسته است.
وضوح (Resolution )
مهمترین نكتهای كه احتمالاً هنگام خرید دوربین مورد توجه شما قرارمیگیرد، وضوح دوربین است. در حال حاضر نیز مسابقه وضوح بین تولیدكنندگان جریان دارد و تاكنون برنده آن آخرین مدل دوربین شركت سونی، یعنی R1 با وضوح 3/10 مگاپیكسل است. (البته در رده دوربینهایی كه ما بررسی میكنیم).
نكتهای كه اكثراً در مورد وضوح دوربین اشتباه میكنند این است كه فكر میكنند وضوح بیشتر دوربین، به معنی كیفیت بالاتر عكسها است. در صورتی كه این امر كاملاً اشتباه است. مثلاً یك دوربین پنج مگاپیكسلی دارای وضوحی 5/2 برابر یك دوربین دو مگاپیكسلی است. ولی ممكن است عكسهای تهیه شده توسط آن، به خاطر معایب سنسور و یا موتور پردازش تصویر ضعیف، كیفیت بالاتری نداشته باشد.
مثلاً رنگها كاملاً به حالت واقعی نزدیك نباشد و یا نویز تصویر بیشتر باشد. در صورتی كه همان سوژه با دوربین دو مگاپیكسلی، كیفیت عكس بهتری داشته باشد. در واقع چیزی كه وضوح را تعیینمیكند، اندازه عكس است و هر چه وضوح دوربین بیشتر باشد، اندازه عكس بزرگتر است و در نتیجه شما قادر خواهید بود عكس را در اندازه بزرگتری با كیفیت بهتری پرینت بگیرید. در عین حال، جزئیات بیشتری از سوژه نیز مشخص خواهد بود. اما وضوح واقعی یك دوربین چقدر است؟
وضوح دوربینها به دو صورت اعلام میشود: یكی وضوح كامل كه در واقع تعداد پیكسلهایی است كه بر روی سنسور وجود دارد. دیگری وضوح مؤثر كه در واقع حداكثر تعداد پیكسلهایی است كه میتواند در یك عكس استفاده شود. مثلاً یك دوربین چهارمگاپیكسلی كه قادر است عكسهایی با وضوح 1712*2272 پیكسل بگیرد، دارای وضوح مؤثر 88/3مگاپیكسل است. دقت كنید كه اكثر شركتهایی كه دوربینهای ارزانقیمت تولید میكنند، حداكثر وضوح واقعی را بیان نمیكنند، بلكه وضوحی كه دوربین به طریق نرمافزاری به آن دستمییابد را اعلام میكنند.
مثلا دوربین دارای یك سنسور دو مگاپیكسلی است و قادر است عكسها را با بزرگنمایی دیجیتالی در اندازه پنج مگاپیكسل هم ذخیره نماید. در این صورت، شما با یك دوربین دو مگاپیكسلی طرف هستید و نه یك دوربین پنج مگاپیكسلی. این مسئله خصوصاً در مورد ماركهای بینام و نشان و ارزانقیمت پیش میآید. لذا به این نوع مسائل دقت كنید.
سرعت شاتر (Shutter Speed )
سرعت شاتر نیز یكی از نكات مهم هر دوربین محسوبمیشود و محدوده آن نیز بین دوربینهای مختلف، متفاوت است. منظور از سرعت شاتر، مدت زمانی است كه نور به سنسور میرسد. مثلاً با سرعت شاتر 1000:1 ثانیه سنسور به مدت 1000:1 ثانیه نور میخورد و تصویر به دست آمده ذخیره میشود و اگر سرعت شاتر مثلاً به پنج ثانیه افزایش یابد، تصویر حاصل از سنسور كه به مدت پنج ثانیه نور از لنز به آن تابیده است، ذخیره میشود. محدوده سرعت شاتر نیز در دوربینهای مختلف، متفاوت است. این مقدار از یك چندهزارم ثانیه تا چند ثانیه متغیر است. سرعتهای سریع شاتر، بهویژه برای عكاسی از سوژههای متحرك و صحنههای ورزشی، مناسبند. بعضی از دوربینها نیز دارای سرعت B هستند.
یعنی شاتر تا مدت زیادی بازمیماند و سنسور نور میخورد. محدوده سرعت مورد نیاز شاتر را، نوع عكسهایی كه میخواهید بگیرید، تعیین میكند. اگر از عكسگرفتن از صحنههای ورزشی و سوژههای متحرك لذت میبرید، باید دوربینی تهیه كنید كه دارای محدوده سرعتهای بالای شاتر باشد و اگر مثلا علاقمند به نجوم هستید و میخواهید عكسهایی در دل شب و از حركت ستارگان تهیه كنید، باید دوربینی تهیه كنید كه دارای زمانهای نوردهی بالا و در بهترین حالت مود B برای سرعت شاتر باشد.
در عین حال بسیاری از دوربینها در حالت خودكار به شما امكان دسترسی به تمام محدودههای سرعت شاتر را نمیدهند؛ مگر اینكه دوربین را در حالت تنظیمات دستی (Manual ) تنظیم كنید.
لنز دوربین (Camera Lens )
معمولاً شركتهای سازنده دوربین از لنزهای ساخت خودشان استفاده میكنند. هرچند بعضی از آنها هم از لنزهای ساخت شركتهای اپتیكی بسیار معروف سود میبرند. از آنجایی كه در دوربینهای دیجیتال، لنز تنها عامل اصلی نیست و سایر بخشها نیز تأثیرات بسیار عمیقی برروی كیفیت نهایی عكس دارند، نباید به مارك لنز به تنهایی توجه كرد. چه بسیار دوربینهایی كه دارای لنزهای بسیار معروفی هستند. ولی كیفیت عكس متوسطی دارند.
مهمترین خصوصیت یك لنز، عدد F یا فاصله كانونی آن است. عدد F میزان گشادی دیافراگم را نشان میدهد. بهطوری كه هر چه این مقدار كوچكتر باشد، لنز سریعتر و قدرت روشنایی بیشتری خواهد داشت. اگر بخواهیم ساده تعریف بكنیم، باید بگوییم فاصله كانونی در واقع فاصله میان محل تشكیل تصویر تا عدسی میباشد. هر چه فاصله كانونی بیشتر باشد، تصویر حاصله بزرگتر و لنز در حالت تلهتر است و هر چه فاصله كانونی كوچكتر باشد، منظره مورد عكسبرداری وسیعتر و لنز وایدتر است.
در دوربینها فاصله كانونی لنز با دو مقدار و برحسب میلیمتر بیانمیشود كه عدد اول وایدترین حالت لنز و عدد دوم تلهترین حالت لنز را بیان میكند و از تقسیم دومی بر اولی، مقدار زوم نوری به دست میآید. مثلاً یك لنز با فاصله كانونی 96-24 میلیمتر دارای زوم نوری چهار برابر میباشد. یعنی تصاویر حاصله در تلهترین حالت تا چهار برابر نسبت به وقتی كه دوربین در وایدترین حالت است، بزرگتر است. دقت كنید كه زوم واقعی یك دوربین مقدار زوم نوری یا زوم اپتیكال آن است و زوم دیجیتال در واقع یك حیله نرمافزاری بیش نیست. در زوم دیجیتال، تصاویر را به صورت نرمافزاری تا چند برابر بزرگ میكنند؛ كاری كه خودتان هم میتوانید در خارج از دوربین و با نرمافزارهای گرافیكی، بهسادگی انجام دهید.
در بسیاری از دوربینها، زومكردن لنز از طریق دكمههایی كه برروی دوربین است، صورت میگیرد. ولی در صورت وجود حلقه زوم (Zoom Ring ) بر روی لنز، همانند دوربینهای پیشرفته انجام این كار بسیار سادهتر صورت خواهد گرفت. یكی دیگر از امكاناتی هم كه بعضی از دوربینها دارند، وجود مبدلهایی برای لنز است كه با قراردادن آنها بر روی لنز دوربین، امكان اضافهكردن لنزهای دیگری را نیز به این دوربینها دارید كه باعث افزایش حالت واید و یا تله لنز دوربین شما خواهند شد. این وسایل جانبی تنها از سوی تولیدكننده دوربین ساخته میشود و البته قیمت بالایی نیز دارد.
LCD و منظرهیاب (Viewfinder )
LCD در واقع نمای بیرونی دوربین شماست. سوژهها را ابتدا در LCD میبینید ، كادر و سایر خصوصیات را به كمك آن تنظیم میكنید و سپساز آنها عكس میگیرید و در عین حال میتوانید تصاویر گرفته شده را نیز در آن مرور كنید. اطلاعات و مشخصات مورد نیاز نیز از طریق LCD به شما ارائه میشود. اندازه LCD با اینچ بیان میشود و البته هر چه بزرگتر باشد، مطمئنا بهتر هم خواهد بود. در بعضی از دوربینها، امكان درآوردن LCD و چرخش آن را در زوایای گوناگون دارید كه میتواند كمك بسیار زیادی بهویژه در به هنگام گرفتن عكس در زوایای غیرمعمول باشد. وضوح LCD نیز با پیكسل بیان میشود. مثلاً یك LCD با 135هزار پیكسل؛ كه هر چه این مقدار بیشتر باشد، تصاویر در آن كیفیت بهتری دارند و شفافترند.
وجود خصوصیاتی در LCD همانند پوشش ضدانعكاس بر روی آن كه باعث میشود تصاویر حتی در نور شدید هم درLCD دیده شوند و امكان تقویت روشنایی LCD در محیطهای كمنور نیز میتواند به مشاهده بهتر تصاویر كمك كند. منظرهیاب هم در دوربینها در دو نوع الكترونیكی و اپتیكی وجود دارد. منظرهیاب الكترونیكی همانند LCD است و وقتی به علت نور شدید قادر به دیدن LCD نیستیم، از آن استفاده میكنیم. اما مزیت منظرهیاب اپتیكی این است كه همواره قابل استفاده است. مثلاً هنگامی كه مشغول عكسبرداری متوالی از سوژه هستید، با استفاده از منظرهیاب اپتیكی سوژه را از دست نمیدهید و میتوانید آن را تعقیب كنید. عیب منظرهیابهای اپتیكی این است كه دارای پوشش صددرصد نیستند و معمولاً تا حدود 80 درصد كادری كه بر روی سنسور میافتد را نشان میدهند. در عین حال، بعضی از اطلاعاتی كه میتوانیم بر روی LCD ببینیم، روی منظرهیاب اپتیكی قابل مشاهده نیست.
